Dr. Halef Muhammed el-Xherrad**

Nga arabishtja: mr. Rejhan Nezir

Koncepti i globalizimit dhe sferat e tij

Çështja e globalizimit në pesëmbëdhjetë vitet e fundit ka formuar një bosht themelor për një numër të madh të takimeve e konferencave intelektuale e kulturore si dhe të dhjetëra veprave, studimeve e hulumtimeve shkencore. Ajo çka ka rezultuar prej tyre është se globalizimi paraqet një sfidë të madhe të shekullit aktual pa marrë parasysh dallimet në pikënisjet, këndvështrimet dhe pikat e përqendrimit sidomos lidhur me vendet në zhvillim e sipër dhe me popujt që mburren me vlerat e tyre kulturore dhe qytetërimore të nxjerra nga burimet shpirtërore universale, siç janë popujt muslimanë. Fjala “el-‘avlemeh” është një term i ri në gjuhën arabe si përkthim për termin anglez Globalization dhe atij frëng Globalisation, që të dy me prejardhje latine nga fjala Glob që do të thotë “rruzull tokësor”.

Marrë në përgjithësi ky term nuk është paraqitur para viteve ’60 të shekullit të kaluar dhe në fillim ka shënuar në formë objektive disa dukuri që fillimisht kanë pasur karakter lokal e kombëtar e që pastaj fitojnë karakter botëror. Mirëpo aty kah vitet ’80 dhe ’90 ky term merr një kuptim ekonomik që u bë i pashmangshëm në analizën financiare dhe ekonomike. Kur termi “avlemeh” fillon të përhapet në gjuhën arabe, ai fiton një përdorim aq të madh, të cilin nuk e kishin arritur dot as termat e tjerë si “kozmopolitizmi”, “internacionalizmi” dhe “universalizmi”, që të gjithë nënkuptonin ‘globalizimin’.

Përgjithësisht, globalizimi është një proces kompleks dhe gjithëpërfshirës i cili në vete ngërthen një grup të gërshetuar elementesh të ndryshme ekonomike, politike, sociale, ushtarake, intelektuale dhe kulturore, të cilat veprojnë e ndikojnë në realizimin e globalizimit në një mënyrë thuajse të përnjëhershme. Edhe pse ndonjëra prej tyre është më e theksuar, mirëpo kjo nuk e përjashton veprimin e elementeve të tjera mbi këtë lëvizje. Globalizimi është një proces shndërrimi e transformimi që po zhvillohet tani edhe pse ka filluar qysh para afro tri dekadash. Që këndej, ajo është një gjendje vazhdimisht e ndryshueshme të cilën njeriu e jeton de facto. Këtë transformim para së gjithash e diktojnë kërkesat në rritje në fushën e ekonomisë botërore. Meqë globalizimi është një lëvizje e pakontestueshme dhe e vazhdueshme, ai mëton të ndërtojë një rend të ri botëror që do ta zëvendësojë rendin botëror që ka sunduar në kohën e “luftës së ftohtë” dhe përmban integrimin e ashpër të tregjeve, të shteteve e popujve, ndërsa nga aspekti kulturor ai është një përhapje dhe shtrirje e amerikanizimit, edhe pse fotografia nuk është e plotë. Ndërkaq sa i përket globalizimit liberal bota është ndarë në mbështetës aktivë e të zhurmshëm të tij si dhe në kundërshtues të formave të ndryshme. Ky globalizim nuk paraqitet ndaras nga një prodhim intelektual i cili do ta justifikonte atë. Kështu qysh para afro tri dekadave janë paraqitur idetë bazë që e mbështesnin dhe e theksonin globalizimin liberal, ide këto që njiheshin me emrin “ideologjia neoliberale” (neoliberalizmi) me ç’rast fuqitë financiare botërore bashkë me neoliberalizmin e paralajmëruan procesin e globalizimit.

Elementet bazë më të theksueshme të neoliberalizmit janë: 1. konkurrenca, 2. lirimi i çmimeve të mallrave, 3. privatizimi, dhe 4. rishikimi i rolit të shtetit.

Forcat më të theksuara të tij janë: 1. korporatat shumënacionale ose transkontinentale, 2. institucionet e mëdha ekonomike botërore, 3. qeveritë, dhe 4. lëvizjet shoqërore.

Ndërkaq instrumentet e tij janë: 1. marrëveshjet e tregtisë së lirë, 2. zonat e lira dhe 3. programet e ristrukturimit.

Rezultatet më të dukshme të globalizimit janë: 1. zhvillimi pa punësim, 2. varfërimi, 3. krizat financiare, 4. shkatërrimi i mjedisit dhe 5. militarizimi.

Drejtues i projektit:

Dr. Samuel M. Behloul, Universiteti i Lucernit

Nga gjermanishtja:
Mr. Rejhan Neziri

Projekti hulumtues studion dhe analizon diskursin islam të periudhës së pas 11 shtatorit 2001 lidhur me rolin e tij konstitutiv për strategji të reja vetëprezantuese dhe komunikuese të bashkësive diasporale muslimane në Zvicër. Pikënisja e analizës qëndron në pyetjen, sa dhe si ka ndikuar tematizimi dhe problematizimi i Islamit, që pas 11 shtatorit 2001 është vënë në qendër të debateve publike dhe që praktikisht i ka kapluar të gjitha fushat e shoqërisë (politikë, edukim, imigrim, integrim, siguri), mbi strategjitë e veprimit të grupeve muslimane nga aspekti i vetëprezantimit të tyre në publikun zviceran dhe i komunikimit të tyre me publikun më të gjerë. Në debatet publike Islami nuk shihet vetëm si një fe që nuk përputhet me kornizën normative-juridike të shoqërisë perëndimore, por për më tepër, si bashkësia fetare më e madhe jo-krishtere në shoqëritë evro-perëndimore, ai perceptohet dhe interpretohet edhe si kërcënim për identitetin fetar-kulturor të Evropës po edhe si rrezik për ruajtjen e kornizës normative-juridike, respektivisht ruajtjen dhe kultivimin e ndarjes së fesë nga shteti, që është fituar me një luftë të mundimshme në të kaluarën. Kjo pamje mbi Islamin që dominon në medie dhe në shumë debate politike, në fakt ka të bëjë vetëm me një pjesë të vogël të muslimanëve. Shumica e muslimanëve ndjehen të detyruar të reagojnë dhe të marrin qëndrim publik ndaj kësaj pamjeje të krijuar për ta si një kolektiv fetar.

Mr. Rejhan Neziri

 

Nevoja për ta kuptuar dhe sqaruar qenien njerëzore, me të gjitha aspektet e saj, gjatë historisë së mendimit njerëzor ka nxitur zhvillimin e ideve filozofike dhe shkencore, duke shtuar këtu edhe tekstet e shpallura hyjnore si tekste që po ashtu i dedikohen njeriut, kësaj radhe nga aspekti hyjnor. Përskaj dimensionit fizik a anatomik, njeriu është hulumtuar edhe nga aspekti shpirtëror. Në këtë kontekst, sidomos kohëve të fundit është gjurmuar mjaft mirë, edhe pse akoma dhe ndoshta edhe kurrë përfundimisht, dimensioni individual dhe social i tij. Sjellja e njeriut si individ me dinamikat e brendshme shpirtërore është lëndë kryesisht e psikologjisë, sjellja e tij në grup, në bashkësi a shoqëri është lëndë kryesisht e sociologjisë dhe antropologjisë, ndërsa sjellja e tij si individ brenda një shoqërie të caktuar është bërë lëndë kryesisht e psikologjisë sociale.

Si qenie e vetëdijshme, njeriu zotëron ndër të tjera edhe dinamikën e lëvizjes brenda vetë shoqërisë po edhe midis dy a më shumë shoqërive. Përderisa lëvizja brenda vetë shoqërisë duke u ngjitur në pozitat dhe statuset e ndryshme të shoqërisë në sociologji quhet mobilitet (lëvizje) vertikal, lëvizja nga një shoqëri në tjetrën, nga një bashkësi në tjetrën, quhet mobilitet horizontal. Kur është në pyetje ky i fundit atëherë kemi të bëjmë me disa terme kyçe, siç janë: emigrimi, imigrimi, integrimi dhe asimilimi. Përderisa emigrimi  shpreh largimin nga atdheu për shkaqe politike, ekonomike, fetare etj. për t‘u vendosur përkohësisht  apo përgjithmonë në një vend të huaj, imigrimi shpreh ardhjen dhe vendosjen në një vend të huaj për të jetuar e punuar përgjithmonë aty, zënien vend në dhe apo tokë të huaj. E para pra nënkupton nisjen dhe largimin, kurse e dyta ardhjen, mbërritjen dhe vendosjen. Një shkallë e ndërmjetme ose edhe kategori në vete do të ishte jeta nomade e njerëzve që vazhdimisht lëvizin dhe nuk zënë vend të caktuar për të jetuar aty më gjatë. Sot mund të flitet ndoshta edhe për jetën “nomade” të njerëzve afaristë, të cilët vazhdimisht ose një pjesë të madhe të jetës së tyre janë duke e kaluar në vende a shoqëri të ndryshme, si rezultat i globalizimit. Migrimi/Mërgimi shpreh çdo shpërngulje a ndërrim vendbanimi për një kohë të gjatë, pa marrë parasysh arsyet: politike, ekonomike, arsimore, ushtarake, fetare etj.

 

Artikulli paraprakisht është botuar në revistën kuartale në Zvicër Fjala – www.fjala.ch

 

Lexoni artikullin e plotë në PDF.

– CELULAT E REGJIMEVE TË SHEMBURA –

 

Bashkim Aliu

 

Pas hapit të parë të përmbysjes formale, lëvizjet islame përsëri alarmojnë për rrezikun e celulave të mbetura të regjimeve të falimentuara, të cilat nuk ndalen së kolaboruari për ta penguar punën e estabilishmentit të ri, e që për këtë poashtu përdorin vokabullar islam, duke ritheksuar rolin e hipokritëve-munafikëve dhe kreut të tyre Abdullah ibn Ubej ibn Selulit, i cili ishte një kolaboracionist në dëm të shtetit dhe popullatës muslimane në Medine. Ky hipokrit, fizikisht ishte pranë muslimanëve, por me zemër dhe mendime dhe me punë, ishte me armiqtë e muslimanëve, dhe shfrytëzonte çdo rast që të del në krah të tyre kundër muslimanëve. Kjo ndodh edhe sot, dhe lëvizjet islame duke treguar dhe folur për Ibn Selulin, në fakt flasin për hipokrizinë e mbështetësve të ish diktatorëve, të cilëve u qan zemra pse arritën lëvizjet islame të bëjnë vend në skenën politike botërore përmes institucioneve shtetërore.

 

SHEMBUJ TË KOMPLOTIT TË HIPOKRITËVE

 

Historia islame ka shënuar shumë raste kur hipokritët ua kthyen shpinën, i tradhtuan dhe i prenë në besë muslimanët, edhe pse ishin në mesin e tyre. Nuk luajti rol çështja e atdheut dhe ndjenjave nacionale, ngase hipokritët ishin medinas dhe ishin të të njejtit gjak me medinasit, si dhe Medineja ishte edhe atdheu i tyre. Megjithatë, edhe afërsia e gjakut, edhe afërsia e atdheut ngelën pa vlerë, kur ishte në pyetje çështja e besimit dhe bindjeve fetare. Hipokritët pranuan t’i tradhtojnë bashkëkombasit e tyre arabë-medinas, dhe t’ia ekspozojnë atdheun e tyre Medinen rrezikut, vetëm ta mposhtin Islamin, gjegjësisht fenë dhe besimin Islam. Pra, ata bashkëpunuan me pjestarë të etnive tjera, si çifutët, dhe të fiseve dhe vendeve tjera, si idhujtarët mekas, kundër bashkëkombasve dhe atdheut të tyre-Medines. Në vazhdim do të sjellim vetëm disa shembuj sa për ilustrim, për ta treguar rolin e tyre destruktiv:

 

Shantazhet në luftën e Uhudit

Lufta e Uhudit i vuri për ballë për të dytën herë më seriozisht, muslimanët dhe idhujtarët. Me këtë rast, idhujtarët e sulmuan palën muslimane. Kjo luftë u zhvillua në afërsi të malit Uhud, disa kilometra larg qytetit të Medines.

Hipokritët patën një rol mjaft të rrezikshëm në këtë luftë. Kreu i tyre, Abdullah ibn Ubej ibn Seluli, u nis prej Medines bashkë me ushtrinë, por, në mes të rrugës, arriti t’i bind disa bashkëmendimtarë të tij, dhe me treqind vetë, u shkëputën prej ushtrisë muslimane dhe u kthyen në Medine.

Hipokritët dezertuan prej ushtrie, por, kjo nuk ishte më e keqja. Më e keqja ishte se ky numër përbënte një të tretën e ushtrisë muslimane, dhe kjo e pakësoi ndjeshëm numrin e ushtarëve, i cili edhe ashtu nuk ishte shumë i madh. Për Ibn Selulin dhe hipokritët tjerë, nuk ishte me rëndësi se bashkëatdhetarët e tyre janë në luftë, dhe për pasojë edhe atdheu i tyre rrezikohet. Por, për ata ishte me rëndësi që ushtria muslimane të pësojë disfatë, dhe në rastin konkret, ata këtë e panë se mund të arrihet përmes shkëputjes së tyre prej ushtrisë, me çka do të ndikonin edhe në moralin e ushtarëve tjerë. Ja si e përshkruan Kur’ani rolin e tyre:<< Ajo që ju goditi juve ditën e ballafaqimit të dy grupeve (besimtarë dhe idhujtarë), ishte me lejen e Allahut, për t’u dalluar besimtarët e sinqert (166) Dhe, për t’u ditur ata që ishin hipokritë. E atyre u është thënë: “Ejani e luftoni në rrugën e Allahut ose mbroni veten!” E ata thanë: “Sikur të dinim se do të luftohej, ne do të vinim pas jush!” Në atë moment ata ishin më afër mosbesimit se besimit. Flisnin me gojët e tyre atë që uk e kishin në zemrat e tyre, po Allahu e di më së miri për atë që e fshehin (167) Dhe ata që nuk luftuan dhe atyre të vetëve u thanë: ” Sikur të na dëgjon neve (e të ktheheshin siç u kthyem ne ), nuk do të mbyteshim!” thuaju: “Largonie pra vdekjen prej vetes suaj, nëse jeni të sigurt çka thoni?”(168)>>.[1] Muxhahidi transmenton prej Xhabir ibën Abdullahut i cili thotë:Ky ajet ka zbritur për Abdullah ibën Ubejj ibën Selulin.[2]

 

Shantazhet në luftën e Hendekut

Lufta e Hendekut është një ndër luftërat më të njohura në historinë islame të kohës së Muhamedit s.a.v.s. Në këtë luftë, ushtria kundërshtare ishte shumë më tepër në numër dhe shumë më e përgatitur me arsenal luftarak, se sa ushtria muslimane. Me këtë rast, shteti islam i Medines u rrezikua seriozisht, dhe me qëllimtë rezistimit sa më të suksesshëm të armikut, i Dërguari i Allahut s.a.v.s. e pranoi propozimin e Selman Farisijut që të zbatohet një metodë luftarake e persianëve, të cilët kur janë ballafaquar me ushtri të mëdha dhe të fuqishme, kanë hapur hendeqe rreth qytetit, me qëllim që armiku të mos mund të depërtojë. Me këtë, hendeqet u lehtësonin shumë punë muslimanëve dhe u nxrrinin shumë telashe armiqve të tyre.

Muslimanët iu përveshëm punës pëpr hapjen e hendeqeve, ndërkaq hipokritët, menjiherë filluan me shantazhet e tyre, me qëllim që plani të dështojë dhe ushtria islame të mposhtet dhe shteti islam të shkatërrohet. Ja si i përshkruan Kur’ani shantazhet e tyre:<<Kur hipokritët dhe ata që në zemrat e tyre kishin sëmundje, thonin: “Allahu dhe i dërguari i Tij, nuk na premtuan tjetër vetëm se mashtrim!” (12)  Dhe kur një grup prej tyre thanë: “O banorë të Jethribit, nuk ka qendresë për ju, ndaj kthehuni!” E një grup prej tyre kërkonin lejen e Pejgamberit, duke thënë: “Shtëpitë tona janë të pambrojtura!” Edhe pse ato nuk ishin të pambrojtura, në realitet ata nuk donin tjetër por vetëm të iknin (13)>>[3], <<Allahu i ka njohur shumë mirë ata që ndër ju pengonin dhe ata që vëllezërve të vet u thonin: “Ejani me ne!” E ata nuk vijnë në luftë, vetëm një pakicë (18) Janë kopracë ndaj jush (nuk ju duan të mirën). E kur u vjen frika i sheh ata të shikojnë ty, e sytë e tyre rrotullohen si të atij nga të fiktit para vdekjes, e kur largohet frika, ata ju shpojnë juve me gjuhë të mprehta, lakmues për pasuri (për plaçkë -ganimet). Të tillët nuk kanë besuar, andaj Allahu ua asgësojë veprat e tyre, e kjo për Allahun është lehtë (19)>>.[4]

 

Propaganda  me rastin e ngjarjes te pusi

Hipokritët nuk lanë rast pa shfrytëzuar dhe pa u munduar që ta shndërrojnë në favor të tyre për ta goditur bashkësinë muslimane. Këtë e bërë edhe me rastin e një ndodhie, e cila ndodhi me rastin e kthimit të muslimanëve prej betejës me fisin Beni Mustalik, konkretisht, kur ishin ndalur të pushojnë pas betejës, dhe te një pus që ndodhej aty plasi sherri mes dy personave. Një shërbetor i Omer ibn Hattabit pati mosmarrëveshje me nji banor të Medines. Mosmarrëveshja kaloi në zënkë mes këtyre dy personave, ashtu që çdo njëri nga ata  i thirri në ndihmë njerëzit e palës së vet, gjegjësisht njëri thirri:”O Muhaxhirë”, e tjetri thirri “O Ensarë”. Kjo qe shkak që rreth tyre të mblidhen njerëz nga të dy palët dhe të fillojnë të fjalosen mes veti e të lëshojnë fjalë kundër njëri-tjetrit. Kur dëgjoi për këtë zënkë, i Dërguari i Allahut s.a.v.s. menjiherë reagoi duke u drejtuar kah ata dhe duke u thënë:”A mos të dëshironi të ktheheni në kohën e injorancës, duke qenë unë në mesin tuaj. Lereni këtë, se ka erë të qelbur”.

Këtë ndodhi mes këtyre dy personave, e cila pastaj përfshiu edhe njerëz tjerë nga të dy palët, kreu u munafikëve, Ibn Seluli, e shfrytëzoi që të shkaktoj përçarje mes muslimanëve. Ai menjëherë iu drejtua njerëzve të vet të fisit Hazrexh:”Këta janë ata të cilët ne i strehuam, kurse sot na poshtërojnë”. Me këto fjalë, ai deshi që t’i kthejë muslimanët në kohën para ardhjes së Muhamedit s.a.v.s. kur ishin të ndarë në baza fisnore. I Dërguari i Allahut s.a.v.s. intervenoi dhe nuk la që propaganda e kreut të munafikëve Ibn Selulit të ushqehet dhe të trashet.

Këtë shembull, veprimtarët e lëvizjes islame e tregojnë për të paralajmëruar për rrezikun e Ibn Selulave në mesin e forcave që iu bashkangjitën revolucionit kundër tiranëve. Këta, edhe pas perëndimit të pushtetit të diktatorëve arabë, nuk do të pushojnë së vepruari kundër mbështetësve të kauzës islame, të cilët më sinqerisht i qëndruan lëvizjes kundër pushteteve diktatoriale e totalitare arabe.

 

 

SHEMBUJ NGA HISTORIA ISLAME

 

Historia islame prej pas transferimit të të Dërguarit të Allahut s.a.v.s. në Ahiret dhe më pas, ka shënuar nji varg rastesh kur figura të shquara të sahabeve, tabi’inëve dhe dijetarëve të shquar, i kanë kundërshtuar pushtetarët, për të cilët kanë gjykuar se nuk veprojnë drejtë dhe nuk duhet të ndiqen në gabimet që kanë bërë.

Kështu, burimet e ndryshme relevante historike islame, si Ibn Xherir Taberiju, Ibn Kethiri, Ibn Asakiri, Dhehebiju etj., shënojnë se banorët e Medines, në vitin 63h/683 u rebeluan kundër pushtetit të Jezid ibn Muavijes dhe ndodhi beteja e njohur si Beteja e el-Harre-s në Medine.

Poashtu, rebelimi i tyre ka qenë vazhdimësi e rebelimit të mëhershëm të Ibn Zubejrit dhe bashkëmendimtarëve të tij kundër Jezidit dhe pushtetit Emevit.

Kundër pushtetit është rebeluar edhe Husejn ibn Aliu, nipi i të Dërguarit të Allahut s.a.v.s., të cilit iu bashkangjitën shumë njerëz.

Nga gjenerata e tabi’inëve, kundër pushtetit të Haxhaxhit është rebeluar Hasen el-Basriju, një figurë e shquar e dijes dhe devotshmërisë në brezin e tabi’inëve. Bashkë me të, kundër pushtetit të Haxhaxhit janë rebeluar edhe shumë emra tjerë të njohur të brezit të tabi’inëve në krye me Ibn el-Esh’athin.

Me këtë rast, duhet përmendur edhe kundërshtimin e disa sahabeve të mëdhej ndaj vendimit të Muavije ibn Ebi Sufjanit në vitin 56h, që trashigues të pushtetit pas tij ta len djalin e vet Jezidin dhe popullata ta pranoje atë si drejtues legjitim të shtetit. Këtë vendim e kundërshtuan asahbe të mëdhej si:Abdullah ibn Omeri, Abdullah ibn Zubejri, Abdullah ibn Abasi, Abdurrahman ibn Ebi Bekri, Husejn ibn Aliu etj. Edhe pse këta nuk janë rebeluar ushtarakisht kundër Muavijes r.a., megjithatë e kanë kundërshtuar fuqishëm këte vendim të tij.

Në këtë kontekst, këto shembuj, dhe vetë veprimi aktiv i lëvizjeve islame në mposhtjen e pushteteve të dhunshme totalitare arabe, ndihmojnë dukshëm në kuptimin e saktë të një çështje mjaftë diksutabile në fikhun politik të të drejtës islame, gjegjësisht çështjen e el-huruxh, apo rebelimit kundër pushtetit, që përmendet në disa hadithe. Me këto shembuj, dhe me veprimtarinë aktive, lëvizjet islame treguan se këto hadithe dhe kjo çështje nuk mund të merret si mbulesë për pushtetet totalitare arabe që perënduan.

Ajo që aludohet në hadithe, sipas kuptimit të saktë, është ndalimi i rebelimit të grupeve, e jo e popullit. Mos pjesmarrja në fitne, është për qëllim, mospjesmarrja në rebelime që kanë për qëllim plaçkitjen, turbulencat dhe prishjen e rendit dhe sistemit, jo refomrat dhe ndryshimet pozitive. Nëse rebelohet i tërë populli, apo pjesa më e madhe e popullit, atëherë nuk kemi të bëjmë me ndalesë për popullin që të ngritet kundër pushtetarit tiran, por pushtetari e humb legjitimitetin, ngase ai thirret në emër të popullit, për këtë edhe duhet të largohet.

Poashtu, ndalimi i rebelimit lidhet me pushtetarin e drejtë, apo siç quhet “el-imamu-l- adil”(udhëheqës i drejtë), dhe ky pushtetar duhet të dëgjohet, të respektohet dhe mos të protestohet kundër tij. Ndërkaq, pushtetarët arabë kundër të cilëve u ngrit populli, nuk ishin të drejtë, dhe as që e zbatonin ligjin e Allahut të Madhërishëm. Kjo dhe në mënyrë unanime është e miratuar nga dijetarët se nuk ka dëgjueshmëri ndaj një krijese e cila i shkel ligjet e Allahut.

 

Bashkim Aliu

 

Pikërisht, lëvizjet që e promovuan opsionin islam si zgjidhje të popullit arab musliman në botën arabe, duke i dhënë një kornizë më të gjërë dhe gjithpërfshirëse nocionit të shtetit islam, se sa thjeshtë zbatimi i ligjeve dhe miratimi i një legjislature të caktuar, ushqyen shëndetshëm, gjatë dhe përshtatshëm, apetitet e brezit të ri të botës së globalizuar, për t’u ripozicionuar si popull dhe entitet në hartën politike dhe në zonat strategjike të botës bashkëkohore, e që filloi me pastrimin e terrenit nga parazitët politikë dhe nacional, të cilët falë diktaturës,  e lanë mbas çështjen arabe dhe popullatën muslimane me dekada.

Duke u shërbyer shpesh herë me historinë, që disa e cilësuan si monotone, demode dhe të papërshtatshme për mentalitetin e ri, lëvizjet islame vunë në pah dështimin e pushteteve, qeverive dhe shteteve të ndryshme, për shkak të të njejtave shkaqe që i detektonin edhe te qeveritë tashmë të përmbysura pseudonacionaliste servile arabe. Duke përdorur si simbole të të keqes emra nga vokabullari Kur’anor, i cili ka theksuar si destruktivë dhe mohues të Zotit, Faraonin, Nemrudin, Karunin, Hamanin, etj., lëvizjet islame folën shumë në një mënyrë mjaft të sofistikuar për dështimin e pushteteve të dhunës, korrupsionit, abuzimit dhe anarkisë, ngase ligjet e Zotit në botë, me dëshminë e Kur’anit dhe historisë, kanë vërtetuar një përfundim të tillë, por këto mesazhe, o nuk u kuptuan drejtë, o nuk deshën të kuptohen nga ata, kundër të cilëve drejtoheshin. Megjithatë, mbetën objekt frymëzimi për forcat progresive popullore.

Ekzistimi i këtyre lëvizjeve, edhe pse jolegale sipas sistemeve diktatoriale në botën arabe, dhe prezenca e liderëve të tyre të ekzil, nga vetvetiu ka hapur dilema dhe pyetje për njerëzit në shtetet amë, dhe në veçanti për brezin e ri, pse këta njerëz duhet të jenë larg trollit të vet, dhe për çfarë mëkati këto lëvizje janë jolegale. Normalisht, këto dilema dhe pyetje kanë qenë karburant i fuqishëm i motorit të revolucionit i cili ka punuar, por që zëri ka qenë i padëgjueshëm sa duhet në periudha të ndryshme kohore.

Me këtë rast, duhet anashkaluar me çdo kusht keqkuptimin e shpeshtë, jo vetëm te shtresa laike e qasjes ndaj Islamit dhe Lëvizjeve Islame, por edhe te disa oratorë dhe autorë muslimanë, të cilët shpjegimin e rrëfimeve kur’anore në kontekst të realitetit të krijuar të rebelimit ndaj pushteteve diktatoriale, e shohin se politizim të Islamit dhe të mësimeve të tij, apo me fjalë tjera, instrumentalizim të mësimeve islame dhe rrëfimeve e historive Kur’anore, për qëllime politike dhe partiake e grupore. Bile, ka të tillë që mendojnë se qasja e kësaj natyre ndaj historive Kur’anore, është oksidentializim i përsiatjeve në tekstet fetare dhe komentimin e historisë, i ndikuar nga revolucioni francez dhe natyra opozitare oksidentialiste.

Mirëpo, qasja e këtillë analitike  dhe interpretimi në dritë të zhvillimeve aktuale të rrëfimeve dhe historive, s’ka të bëjë domosdoshmërisht me një mënyrë krejt të re të panjohur më parë të interpretimit të historive dhe rrëfimeve Kur’anore, por është një vazhdimësi e qëndrimeve antidiktatoriale dhe rebeluese ndaj pushtetarëve të padrejtë që nga koha e sahabeve dhe më pas. Është gabim të mendohet se version tradicional dhe më autentik i interpretimit të historive dhe rrëfimeve Kur’anore është këputja e lidhjeve të pëmbajtjes së rrëfimeve Kur’anore me realitetin ekzistues dhe me zhvillimet që ndodhin në periudha të ndryshme historike. Dhe e kundërta është e saktë, gjegjësisht, moskëputja e lidhjeve të përmbajtjes së rrëfimeve Kur’anore me zhvillimet në periudha të ndryshme kohore, nuk është oksidentializim i Islamit, apo politizim i interpretimeve Kur’anore.

Nëse do të donim t’i nënvizonim në mënyrë më specifike disa rrëfime Kur’anore të cilat bartin frymë antidiktatoriale dhe shpirt protestues kundër të keqes të të gjitha llojeve, në këtë kontekst edhe të asaj politike, do të përmendim sa vijon:

 

 

FARAONI, SIMBOL I KRIMIT TË TË GJITHA LLOJEVE

Kur’ani famëlartë ka folur në disa kaptina të tij për një pushtetar tiran dhe të devijuar, i cili ka qenë simbol i së keqes, dhunës, terrorit dhe çoroditjes, në këtë kontekst, mund të nënvizojmë tre segmente si më të dalluara:segmentin e besimit, atë politik, dhe të drejtave të njeriut. Për abuzimet ekonomike dhe financiare të Faraonit, do të duheshin shumë fletë dhe ngjyrë, por, në krahasim me segmentet e përmendura, këto të fundit ngelin nën hije.

Faraoni u përshkrua në Kur’an si pushtetar tiran i cili tejkaloi çdo normë, dhe i cili nuk u vu në siklet aspak për të drejtat e njerëzve. Pushteti i tij ishte absolutist dhe totalitar, i dhunshëm dhe diskriminues.

Por, karshi këtij pushtetari të egër dhe të degjeneruar si në aspektin doktrinor, poashtu edhe në atë moral, dhe në të gjitha aspektet tjera të jetës, qëndroi Musai a.s. dhe Haruni a.s., dy të dërguar të Allahut, simbol të pastërtisë në besim, moral dhe çdo fushë të jetës. Këta e kundërshtuan Faraonin, nuk u pajtuan me mënyrën e tij të pushtetit, e thirrën të hek dorë prej besimit të gabuar dhe bindjes primitive se ai është zoti më i madh i njerëzve, kërkuan që mos i shtyp dhe mos i diskriminoj njerëzit dhe mos të jetë i padrejtë ndaj shtresave të ndryshme të shoqërisë. Në fakt, Musai a.s. dhe Haruni a.s. kërkuan prej tij reforma rrënjësore në të gjitha aspektet, si në besim, politikë, ekonomi, shoqëri, të drejtat e njeriut, politikën e jashtme dhe të brendshme, etj. Por, përgjigja e Faraonit qe negative, bile jo vetëm kaq, por edhe kaloi në veprime konkrete për eliminimin fizik të Musait a.s., Harunit a.s. dhe besimtarëve tjerë të cilët u ishin bashkangjitur atyre. Musai a.s. iu kundërvu atij me të gjitha forcat, edhe intelektualisht edhe fizikisht, dhe iu drejtua Allahut të Madhërishëm me lutje që ta shpëtojë prej këtij pushtetari injorant, blasfemist dhe tiran e arrogant duke thënë:<<: “Zoti ynë, Ti i ke dhënë faraonit dhe parisë së tij mjete të përjetimit dhe pasuri në jetën e kësaj bote, ashtu që o Zot ynë, po i largojnë njerëzit prej rrugës tënde. Zoti ynë, zhduke pasurinë e tyre, shtrëngoi zemrat e tyre, e të mos besojnë derisa të shijojnë dënimin e idhët (88)>>.[1]

Allahu i Madhërishëm e pranoi lutjen e Musait a.s., ngase ishte lutje e një të dërguari të Allahut, dhe një njeriu që e luftonte të keqen, bënte rezistencë kundër tiranëve dhe abuzuesve të të gjitha formave:<<Ai (Allahu) tha: “Lutja juaj është pranuar, prandaj ju të dy qëndroni ashtu si jeni e mos ndiqni rrugën e atyre që nuk dinë! (89)>>.[2]

Dhe çka ndodhi? Ndodhi ajo që ishte e pritshme nga një njeri dhe pushtetar i korruptuar dhe degjeneruar:Shkatërrimi i tij dhe i pushtetit, si dhe rrënimi i mbretërisë së tij, dhe fitorja e besimtarëve të denjë. Allahu i Madhërishëm ka thënë:<<Ne i kapërcyem beni israilët përtej detit, e faraoni dhe ushtria e tij i ndoqi mizorisht dhe armiqësisht derisa e përfshiu atë përmbysja, e ai tha: “Besova se nuk ka Zot tjetër pos Atij që i besuan beni israilët, edhe unë jam nga muslimanët!” (90) Ti tani beson, ndërsa ma parë kundërshtove dhe ishe njëri prej shkatërruesve! (91) Sot po të shpëtojmë ty (po të nxjerrim prej detit) me trupin tënd (të vdekur), që të shërbesh si argument për ata që vijnë pas teje. Vërtet, ekziston një shumicë njerëzis që nuk hulumtojnë argumentet Tona (92)>>.[3]

Rrëfimi i përfundimit të Faraonit, paraqet mesazh të qartë dhe bindës se zullumqarët do të mbarojnë keq, por lypet prej besimtarëve të denjë dhe konstruktivë të jenë optimistë, aktiv dhe rezistues kundër këtyre pushtetarëve dhe sistemeve, çdo herë duke e vënë në rend të parë besimin në Allahun, përkushtimin ndaj fesë së Tij, devotshmërinë sinqeritetin në lutjet drejtuar Allahut dhe punën për reforma dhe transformim shoqëror.

 

NEMRUDI, SIMBOL I INJORANCËS, ARROGANCËS DHE MOHIMIT

Kur’ani famëlartë na ka folur edhe për një pushtetar tjetër të dështuar i cili u shndërrua në simbol të tiranisë, injorancës, arrogancës dhe mohimit. Fjala është për Nemrudin i cili u ballafaqua me të dërguarin e Allahut, Ibrahimin a.s. Mënyra e tij injorante dhe arrogante e sundimit, nuk arriti ta tejkalojë vendosmërinë dhe rezistencën e Ibrahimit a.s. Edhe pse ishte i vetëm, Ibrahimi a.s. nuk u zbraps nga denoncimi i politikave të gabuara të mbretit tiran Nemrud, dhe parasëgjithash, mohimit të besimit të tij të gabuar, duke e thirrur atë dhe popullin që ta braktisin besimin e gabuarn dhe ta pranojnë besimin e drejtë në Allahun Nji dhe të pa shok. I thirri të bëjnë reforma rrënjësore të cilat do të prekin çdo sferë të jetës ë tyre, ta ndryshojnë mënyrën e të menduarit për fenomenet natyrore dhe shoqërore, dhe kur është në pyetje pushtetari, ta ndryshojë qasjen e tij ndaj popullit, shtetit dhe mënyrës së administrimit të gjërave. Për këtë, Allahu i Madhërishëm e quajti Ibrahimin a.s. “umet”, edhe pse ishte i vetëm. Allahu i Madhërishëm ka thënë:<<Me të vërtetë që Ibrahimi ka qenë një umet, adhurues i Zotit, besimtar i drejtë dhe nuk ishte politeist>>.[4] Muxhahidi ka thënë:”Fjala “umetten”, do të thotë se ai vetë ka përfaqësuar një umet-një popull”.[5]

Përgjigja e sundimtarit të degjeneruar nga të gjitha aspektet-Nemrudit, qe negative dhe e ashpër, gjegjësisht, jo vetëm që nuk e pranoi ftesën e Ibrahimit a.s., por edhe e luftoi me të gjitha forcat që kishte. Allahu i Madhërishëm ka thënë:<<A nuk e ke parë atë (Nemrudin)që polemizoi me Ibrahi­min rreth Zotit, dhe që Zoti i kishte dhënë pushtet. Kur Ibrahimi tha: “Zoti im është Ai që jep jetë dhe vdekje”! Ai tha: “Edhe unë jap jetë dhe vdekje”! Ibrahimi tha: “Zoti im e sjell diellin nga lindja, sille pra ti atë nga perëndimi”? Atëherë ai që nuk besoi mbeti i hutuar. Zoti nuk e shpie në rrugë të drejtë popullin mizor>>.[6]

Ibn Kethiri, përkitazi me këtë ka komentuar:”Nemrudhi nuk e e mohonte ekzistimin e Krijuesit, por ai e pretendoi këtë pozitë nga mendjemadhësia dhe kokëfortësia duke u munduar të krijojë përshtypje se Ai është i Cili i bën këto gjëra, se Ai është i cili jep gjallëri dhe vdekje.Rrugën e tij e pasoi më vonë edhe Faraoni, kur tha:<<…unë nuk njoh ndonjë zot tjetër për ju pos meje…>>[7].

Për këtë, ai pasi u tregua kaq mendjemadh, Ibrahimi i tha:<< >>( Zoti im e sjell diellin nga lindja, sille pra ti atë nga perëndimi?”…), d.m.th. nëse ti me të vërtetë je ashtu si që pandeh, pra se jep jetë dhe vdekje, atëherë dije se Ai që jep jetë dhe vdekje, dirigjon me krijesat, gjegjësisht Ai i ka krijuar krijesat, Ai ia ka nënshtruar Vetes trupat qiellor dhe lëvizjen e tyre.Kështu, ky Krijues e bën që dielli çdo ditë të lind në lindje, e nëse ti je zot, si që pandeh, i cili jep jetë dhe vdekje, atëherë bëne që dielli të lind nga perendimi? E ky kur e pa se është i pa fuqishëm, i pa aftë të vazhdojë në polemizim dhe nuk mund të jetë edhe më tej mendjemadh në këtë drejtim, u habit dhe u shtang, pra shuajti dhe nuk mundi të flet sepse u mposht nga argumentet bindëse”.[8]

Me këtë rrëfim Kur’anore, lëvizjet islame thirrën në domosdoshmërinë e demantimit të tezave të pushtetarëve, të cilët filozofinë e tyre politike dhe domosdoshmërinë e të qenit të tyre detyrimisht në krye të shtetit, e justifikonin me turbullirat që mund të shkaktohen në shoqëri nga ardhja në pushtet e lëvizjeve islame, jokompatibilitetin e ndërtimit të sistemit shtetëror mbi parimet e sheriatit me kohën dhe rrethanat aktuale, dhe ngushtimin e hapësirës politike, ekonomike, kulturore dhe jetësore të pjestarëve të feve tjera, në rast se shteti gjykon sipas konceptit islam të qeverisjes.

 

MBRETI NË KOHËN E JUSUFIT A.S., NEVOJA E PUSHTETIT PËR DIJETARËT

Një rrëfim tjetër Kur’anor që përmban mesazhe të shumta për individin, shoqërinë, ekonominë, politikën, shkencën dhe çdo sferë të jetës, është ai i të dërguarit të Allahut, Jusufit a.s., i cili kaloi nëpër sfida dhe sprova të shumta, por në asnjë mënyrë nuk u përkul dhe nuk u dorëzua para të pavërtetës dhe presionit, bile edhe para presionit të klasës sunduese dhe njerëzve me ndikim, siç ishte rasti me gruan e mbretit të Egjiptit. Dhe rezistenca e vendosmëria e Jusufit a.s. në parime, si dhe të jetuarit e tij për ideale të besimit të Teuhidit, sollën për rezultat ngadhnjimin e tij, pastrimin e tij nga të gjitha akuzat, dhe ardhjen e tij në pozita udhëheqëse në shtet, që në kohën e sprovave, as që kishte mund të merret me mend nga ndonjë nga aktorët e ngjarjeve të lidhura për të. Allahu i Madhërishëm ka thënë:<<Mbreti tha: “Me sillni mua atë, thjeshtë ta veçoj për veten time!” (ia sollën Jusufin) E pasi që bisedoi me të tha: “Tash ti ke te na pozitë dhe je i besueshëm” (54) >>; <<Dhe kështu Ne Jusufit i dhamë pozitë në vend (Egjipt)zinte vend aty ku dëshironte. Ne u japim nga të mirat Tona kujt të duam, Ne nuk ua humbim shpërblimin punëmirëve>>.[9] Pra, kështu është ligji i Allahut, dikë e ngre, edhe pas një kohe sprovash kur testohet besimi dhe vendosmëria e tij, dhe dikë e ulë dhe poshtëron, edhe pas një kohe sprovash me pushtet, pasuri dhe ndikim, që të vërtetohet se njëmend ai e ka merituar një përfundim të tillë.

Përmes rrëfimit të Jusufit a.s., lëvizja islame dha shumë mesazhe dhe e ushqeu fuqishëm dhe gjithanshëm shpirtin revolucionar të besimtarëve për rebelimin kundër tagutëve dhe tiranëve injorantë, por, ajo që duhet të nënvizohet me këtë rast është mesazhi i varësisë së pushtetarit prej dijetarit, dhe jo e kundërta. Për këtë, kur e kanë pyetur një pushtetar për sekretin e fuqisë dhe autoritetit të Hasan el-Basrijut, ka thënë:”Ne ishim të nevojshëm për fenë e tij, ndërkaq ai nuk kishte nevojë për pasurinë dhe pushtetin tonë”.[10]

Kjo shihet me rastin e kërkesës së mbretit që t’i interpretohet ëndërra që kishte parë, e pasi nuk e kënaqën interpretimet e fallxhorëve,  e pranoi propozimin e një shërbyesi që këtë ta bëjë një i burgosur i cili është i ditur, gjegjësisht Jusufi a.s. Pasi Jusufi a.s. bëri interpretimin adekuat të ëndrrës, mbreti kërkoi që të sillet tek ai në oborin mbretëror Jusufi .a.s., por ky i fundit, nuk pranoi të shkon me vrap te mbreti, pa iu plotësuar kushtet. Dhe çka ndodhi? Mbreti detyrohet t’i pranoj kushtet e Jusufit a.s. Pra, ky është një shembull i përjetshëm i dorëzimit të mbretit para dijetarit, në këtë rast të dërguarit të Allahut, Jusufit a.s. Ja si e përshkruan Kur’ani këtë rast:<<E mbreti tha: “Më sillni mua atë (Jusufin)!” Dhe kur i shkoi atij (Jusufi) i dërguari (i mbretit), ai tha: “Kthehu te zotëriu yt dhe pyete atë: ç’ëshë puna e grave, që i prenë duart e tyre? Vërtet, Zoti im e di shumë mirë dredhinë e tyre” (50) Ai (mbreti) tha: “Çka ishte puna juaj kur ju vetë e dëshiruat (iu vërsulët) Jusufin?” Ato thanë: “Zoti na ruajt, ne nuk dijmë ndaj tij asnjë të keqe!” Gruaja e ministrit tha: “Tash doli në shesh e vërteta, e unë iu vërsula atij me dashuri, e ai është nga të drejtit!” (51) Këtë (e bëra thotë Jusufi) për ta ditur ai (ministri) se unë nuk e tradhtova tinëzisht dhe së vërtet Allahu nuk realizon dredhinë e tradhtarëve (52)>>.[11] Ibn Kethiri, përkitazi me këto ajete komenton:”Allahu i Madhërishëm tregon për mbretin se kur ia sollën lajmin për komentimin e ëndërrës së tij, atij ky koment i pëlqeu dhe e bindi. Me këtë, e pa se Jusufi a.s. ishte njeri me vlera të larta, i ditur dhe kishte edukatë të mirë në krahasim me banorët tjerë të mbretërisë së tij, dhe tha:<< >>( Më sillni mua atë…), d.m.th. nxirreni atë njeri prej burgu dhe sillnie këtu. Por, kur shkoi i deleguari i mbretit t’ia kumton këtë urdhër Jusufit a.s., ai nuk pranoi të dale derisa mbreti dhe paria e tij nuk e vërtetojnë pafajsinë, pastërtinë dhe ndershmërinë e tij, për atë që ia shpifi atij gruaja e ministrit, si dhe se burgu ishte padrejtësi dhe zullum ndaj tij, e jo se ai e meritoi këtë dënim. Për këtë, i tha të deleguarit të mbretit:<< >>( “Kthehu te zotëriu yt…).”[12]

 

MBRETI QË HAPI HENDEQET, PUSHTETARI QË NUK ARRITI T’I GJUNJËZOJË DIJETARËT DHE BESIMTARËT

Kur’ani famëlartë në kaptinën el-Buruxh na flet për një ndodhi që ka ndodhur te popujt e mëparshëm, kur një mbret i cili kishte një magjistar si këshilltar të parë të tij, u sfidua nga një djalosh i cili ishte zgjedhur pikërisht nga magjistari që t’ia mësojë zanatin e magjisë, pasi vetë ishte plakur, por, djaloshi në rrugë e sipër takoi një besimtar të devotshëm i cili kishte dituri në fenë e drejtë, dhe u ndikua nga ai, besoi në fenë e vërtetë dhe e braktisi besimin e gabuar të magjistarit dhe mbretit. Ky djalosh e besoi Allahun sinqerisht, dhe me ndihmën e Allahut i shëronte të sëmurët. Në mesin e atyre të cilët i shëroi ishte edhe një nga njerëzit e afërt të mbretit.Shërimi i këtij personi të afërm të mbretit, e hapi frontin e përballjes mes mbretit, simbolit të mosbesimit, arrogancës, injorancës dhe dhunës, dhe djaloshit, simbolit të besimit, përparimit, pozitivitetit, dijes dhe udhëzimit. Ja si paraqitet përplasja e dy rrugëve: asaj të besimit dhe të mosbesimit, në rastin në fjalë, në transmetimin vijues:”Mbreti kishte një mik të afërt, këshilltar të vetin, i cili ishte verbuar. Kur dëgjoi për djaloshin, ky person i solli dhurata të shumta dhe i tha:”Më shëro dhe merri të gjitha këto dhurata që i sheh këtu”. Djaloshi ia ktheu:”Unë nuk shëroj askë, por Allahu i Madhërishëm është Ai që shëron. Nëse ti i beson Allahut, unë do ta lus Atë që të të shëron”. Personi në fjalë besoi, e djaloshi e luti Allahun dhe Allahu e shëroi.

Më pas, këshilltari shkoi te mbreti dhe u ul si zakonisht pranë tij. Mbreti kur e pa, e pyeti:”O ti, kush ta ktheu shiqimin?” Personi u përgjigj:”Zoti im”. Mbreti e pyeti:”Unë?” Personi iu përgjigj:”Jo, por Allahu që është Zoti im dhe Zoti yt”. Mbreti i tha:”A paske ti zot tjetër pos meje?” Personi ia ktheu:”Po, Zoti im dhe Zoti yt është Allahu”. Mbreti filloi ta torturojë derisa e detyroi të tregojë për djaloshin.

Mbreti dërgoi disa njerëz që t’ia sjellin djaloshin, e kur ia sollën, e pyeti:”O djalosh, si arrite kaq tepër me magji që të shërosh njerëz të verbër, me leprozë dhe të sëmurë tjerë?” Djaloshi iu përgjigj:”Unë nuk shëroj askend, por Allahu i Madhërishëm i shëron”. Mbreti i tha:” Mendon, unë?” Djaloshi ia ktheu:”Jo”. Mbreti i tha:”A paske ti zot tjetër pos meje?” Djaloshi i tha:” Zoti im dhe Zoti yt është Allahu”. Atëherë, mbreti filloi ta torturojë djaloshin pa ndërprerë derisa e detyroi të tregojë për murgun.

Ia sollën edhe murgun, dhe i tha:”Lene fenë tënde”. Murgu nuk pranoi ta bëjë këtë, e mbreti ia vuri sharën në kokë dhe ia ndau kokën  në dy pjesë. Pastaj, iu kthye të verbërit dhe i tha:”Lene fenë tënde” Edhe i verbëri nuk pranoi ta bën këtë, e mbreti ia vuri sharën në kokë dhe ia ndau kokën në dy pjesë. Të dy pjesët e kokës ranë në tokë. Më pas, iu kthye djaloshit dhe i tha:”Lene fenë tënde”. Djaloshi nuk pranoi të hek dorë prej fesë së Allahut, e mbreti urdhëroi që disa vetë ta marrin ta dërgojnë në një kodër të caktuar, dhe u tha:”Kur do të arrini në maje të kodrës, nëse e mohon fenë e vet, mos e mbytni, e nëse nuk e mohon, atëherë gjuanie prej në maje të kodrës”. Njerëzit e mbretit e morrën djaloshin dhe e ngjitën në kodër. Kur hypën në kodër, djaloshi u lut:”O Zot, më shpëto prej tyre me çka të duash”. Kodra u dridh, e të gjithë njerëzit e mbretit u rrukullisën prej kodre.

Djaloshi duke pyetur erdhi deri te mbreti, e kur hyri, mbreti përnjëherë e pyeti:”Ç’u bë me shoqëruesit e tu?” Djaloshi i tha:”Allahu i Madhërishëm më shpëtoi prej tyre”. Pastaj, mbreti dërgoi disa njerëz tjerë që ta marrin me një anije dhe ta çojnë në det, e u tha:”Kur të futeni në det, nëse e mohon fenë e vet, mos e mbytni, e nëse nuk e mohon, atëherë gjuanie në det”. Ata u nisën me anije në det, e djaloshi u lut:”O Allah, shpëtom prej këtyre me çka të duash”. Kështu, ata u fundosën të gjithë.

Djaloshi erdhi te mbreti dhe hyri Brenda. Mbreti posa e pa, e pyeti:”Ç’u bë me shoqëruesit e tu?” Djaloshi i tha:”Allahu i Madhërishëm më shpëtoi prej tyre”, pastaj vazhdoi e i tha:”Ti nuk mund të më vrasish derisa ta bësh atë që ta urdhërojë unë. Nëse e bën atë që ta urdhërojë unë, do të mund të më vrasish, e nëse nuk e bën, nuk mund të më vrasish”. Mbreti e pyeti:”E çka duhet të bëj?” Djaloshi i tha:”Tuboi gjithë njerëzit në një vend, pastaj më lidh mua në një trung druri, e pastaj merre një shigjetë nga qesja ime, dhe thuaj:”Në emër të Allahut, Zotit të djaloshit”. Ti nëse e bën këtë, do të më vrasish, përndryshe, jo”. Mbreti veproi si i tha djaloshi. E morri shigjetën, e vuri në hark, pastaj gjuajti duke thënë:”Në emër të Allahut, Zotit të djaloshit”. Shigjeta e goditi djaloshin në ashtin e tëmblave, ai e vuri dorën në vendin kur e goditi shigjeta dhe vdiq. Kur e panë këtë ndodhi, njerëzit brohoritën:”Ne i besojmë Zotit  që i besoi ky djalosh”. Atëherë, mbretit i thanë:”A e sheh, ndodhi ajo prej së cilës kishe frikë. Betohemi në Allahun, të gjithë njerëzit besuan”.

Atëherë, mbreti urdhëroi që të hapen hendeqe dhe në to të ndizet zjarr, dhe tha:”Kush heq dorë nga feja e vet, lenie mos e gjuani, e kush nuk hek dorë, gjuanie në zjarr”. Njerëzit vraponin dhe shtyheshin. Në mes tyre, ndodhi edhe një grua e cila e kishte një djalë të vogël për gjyri. Ajo sikur nuk donte të hudhej në zjarr nga dhimbja ndaj fëmijut, por fëmiju foli e i tha:”Duro oj nënë, se ti je në të vërtetën”.[13]

Pra, në këtë rrëfim, kemi dijetarë dhe besimtarë tjerë të cilët nuk u gunjëzuan para mbretit tiran i cili i përdori mënyrat më të egra dhe jo njerëzore të dhunës, për t’i zbrapsur besimtarët nga besimi i tyre. Këta besimtarë të denjë e sakrifikuan veten, për hirë të besimit dhe idealeve të fesë së vërtetë.

Rrëfimi i këtyre besimtarëve të cilët e mposhtën pushtetin femohues dhe tiran të këtij mbreti, ka qenë dhe do të jetë frymëzim për të gjithë ata të cilët frymojnë islamikisht, dhe të cilët janë rezistues ndaj sistemeve xhahile të cilat e luftojnë sistemin islam.

Hendeqe hapën edhe diktatorët e shekullit XX dhe XXI në botën arabe, për t’i trembur veprimtarët islam dhe besimtarët e denjë të hekin dorë nga lëvizja islame dhe puna e tyre për mposhtjen e tiranëve dhe jetësimin e mesazhit islam në të gjitha sferat e jetës, por, ashtu siç pati pushtetar të tillë tiran, pati edhe besimtarë të denjë të cilët u hodhën në këto hendeqe të vdekjes në këtë botë, për ta fituar kënaqësinë e Allahut në jetën e amshuar. Kështu, kërcënimet nuk arritën ta zbrapsin Hasen el-Benën, Sejjid Kutubin dhe shumë veprimtarë tjerë islam, që mos veprojnë për kauzën islame. Këto rrëfime të popujve të mëparshëm, dhe vendosmëria, guximi dhe sakrifica e Hasen el-Benës, Sejid Kutubit dhe shumë figurave tjera, kanë qenë ushqim për rezistencën kundër tiranëve.

Pas hapit të parë të përmbysjes formale, lëvizjet islame përsëri alarmojnë për rrezikun e celulave të mbetura të regjimeve të falimentuara, të cilat nuk ndalen së kolaboruari për ta penguar punën e estabilishmentit të ri, e që për këtë poashtu përdorin vokabullar islam, duke ritheksuar rolin e hipokritëve-munafikëve dhe kreut të tyre Abdullah ibn Ubej ibn Selulit, i cili ishte një kolaboracionist në dëm të shtetit dhe popullatës muslimane në Medine. Ky hipokrit, fizikisht ishte pranë muslimanëve, por me zemër dhe mendime dhe me punë, ishte me armiqtë e muslimanëve, dhe shfrytëzonte çdo rast që të del në krah të tyre kundër muslimanëve. Kjo ndodh edhe sot, dhe lëvizjet islame duke treguar dhe folur për Ibn Selulin, në fakt flasin për hipokrizinë e mbështetësve të ish diktatorëve, të cilëve u qan zemra pse arritën lëvizjet islame të bëjnë vend në skenën politike botërore përmes institucioneve shtetërore.

 

Bashkim Aliu

 

Rinia islame, krahas krizave tjera të rrezikshme, ballafaqohet edhe me një krizë e cila reflekton negativisht në realitetin tonë, gjegjësisht fjala është për humbjen e shpresave për mundësinë e përmirësimit të statusit politik, ekonomik, shkencor, social etj, të umetit islam, si rezultat i dominimit industrial, teknologjik, ekonomik, shkencor dhe medial të tjerëve.

Edhe pse armiqtë e këtij umeti bëjnë çmos që ta ngulfatin botën islame duke i mbështetur ushtarakisht dhe ekonomikisht armiqtë tanë të drejtpërdrejtë, përsëri umeti islam dhe rinia islame në veçanti, nuk duhet të pasivizohet, të dëshprohet dhe të qëndrojë në vend pa mos parë mundësi për veprim në dobi të muslimanëve dhe përmirësimit të realitetit të hidhur të muslimanëve.

Është e vërtetë se armiqt e Islamit përdorin metoda më të sofistikuara për nënshtrimin e umetit islam dhe vazhdimin e margjinalizimit të rolit të tij në shkrimin e historisë bashkëkohore njerëzore, rinia islame nuk guxon të fundoset në oqeanin e pesimizmit dhe të mendojë se nuk ka asnji mundësi për veprim. Rinia islame duhet të bëjë çmos që ta nisë punën për rikthimin e lavdisë së humbur nga pasiviteti dhe largimi jonë nga të vërtetat islame.

Besimtari duhet ta ketë parasyshë se pesimizmi dhe humbja e shpresës për të bërë diçka, nuk është veçori e besimtarit, por Kur’ani famëlartë tregon se pesimizmi është veçori e mosbesimtarëve. Allahu xh.sh. thotë:<<…e mos e humbni shpresën nga mëshira e Allahut, pse vetëm populli jobesimtar e humb shpresën në Allahun>>[1].Poashtu, në një ajet tjetër, Allahu xh.sh. thotë:<<Tha:”Askush nuk e humb shpresën në mëshirën e Zotit të vet, përveç atyre që janë të humbur>>[2].

Pra, këto dhe shumë ajete tjera, e obligojnë muslimanin që mos i humb shpresat, mos e mbjell në shpirtin e tij pesimizmin, por e nxit që të lëvizë dhe të punojë për të mirën e popullit të vet. Për këtë, disa që thonë:Nuk kemi fuqi, mbaruam, s’kemi çka bëjmë, ata na mundin, njerëzit e këtillë duhet të tejkalohen dhe mos iu varet veshi, sepse këta e bëjnë muslimanin pesimist dhe i ndihmojnë armikut që të vazhdojë ta ushtrojë ndikimin e vet edhe ma tepër mbi muslimanët.

Po, është e vërtetë se muslimanët në këtë kohë janë të dobët në disa aspekte, por kjo nuk nënkupton paralizimin e plotë dhe mos avansimin e aspekteve në të cilat jemi të fortë si dhe punën e palodhshme për përmirësimin e pozitës sonë në aspektet të cilat sot janë simbol i dobësisë sonë.Poashtu, duhet të kihet parasyshë çdo herë fakti se në Islam kërkohet puna, ndërkaq ndryshimi nuk është përgjegjësi e njeriut, sepse shumë njerëz mund të punojnë por mos kenë rezultate. Njëkohësisht, prej nesh kërkohet të punojmë në kufij të mundësive tona, sepse Allahu xh.sh. nuk e ngarkon njeriun përtej mundësive të veta.Por, nëse nuk punohet aspak, por mjaftojmë me fjalët se s’mund të bëjmë gjë, tjerët janë më të fortë e ne mbaruam, atëherë kemi bërë mëkat sepse nuk kemi bërë aspak përpjekje dhe nuk kemi dhënë mund t’i lëvizim gjërat përpara, bile edhe nëse është pak.

Kjo vlenë edhe për aspektin da’vetit-veprimtarisë misionare islame, sepse përhapja e shumë dukurive negative në shoqëri bën që shumë vetë të thonë:Ne s’mund të ndrrojmë kurgjë, të këqijt dominojnë, për atë sot ma mirë është që ta mbrosh veten, largohu nga njerëzit dhe shiqoe vetëm veten tënde.

Kjo është logjikë e gabuar, sepse me pasivitetin dhe izolimin tënd ndihmon të trashet ende e keqja, por çdo një duhet të mundohet sa ka mundësi të punojë për të mirën e shoqërisë, e nëse nuk arrinë rezultate, mjafton që e ka kryer obligimin e tij para Allahut dhe i ka dalë borxhit popullit të vet.

Në këtë kontekst, është me rëndësi të përmendet se një mesazh optimizmi për brezat e ardhshëm dhe rininë e umetit në veçanti, ka edhe Israja dhe Miraxhi. Ky udhëtim, i dha vullnet të Dërguarit të Allahut s.a.v.s. dhe i bëri me dije se Allahu i Madhërishëm nuk e ka lëshuar prej dore, edhe përskaj rrethanave ekistuese dhe përskeqjes së marrëdhënieve me idhujtarët dhe dhunës që ata ushtronin mbi të dhe mbi ithtarët e tij pas vdekjes së Ebu Talibit në veçanti. Në këtë drejtim, mendimtari i shquar islam i shekullit XX, Muhamed Gazali ka thënë:”Kjo ngjarje ishte një balsam për vuajtjet e së shkuarës dhe mbjellja e farave të suksesit për të ardhmen…Allahu përgatiti këtë udhëtim qiellor, për ta ngushëlluar zemrën e profetit a.s. Me anë të kësaj, Zoti e informonte se Ai kishte qenë duke e vëzhguar, që nga dita kur Profeti (a.s) kishte deklaruar njësimin dhe adhurimin e Tij dhe qysh kur filloi t’ua mësonte këtë edhe njerëzve”.[3]

Kur jemi te konteksti historik i ndodhisë së Israsë dhe Miraxhit, duhet të ndalemi edhe në reflektimin e kësaj ndodhie në jetën e umetit në drejtim të mbjelljes së optimizmit dhe nxitjes së dëshirës për veprim për realizimin e qëllimeve, pa marrë parasyshë rrethanat ekzistuese.

Nxjerrja e të Dërguarit të Allahut nga toka në sferat e larta qiellore, simbolizon aspiratat e larta që duhet t’i ketë muslimani, edhe pse në një periudhë të caktuar historike mund të ballafaqohet me krizë të thellë. Muslimani këtë fuqi dhe optimizëm e merr nga namazi ditor i cili është urdhëruar pikërisht në Miraxh, si dhe nga të menduarit rreth madhështisë së Allahut xh.sh. për të Cilin nuk ka gjë të pamundshme, edhe pse njeriu ndonjiherë ndoshta mund të ketë mendime pesimiste. Muslimani duhet të sheh sa ma larg, nga pozicioni i tij i ngjitjes në piedestale të larta përmes namazit që është miraxh për të. Dijetari i shquar, Muhamed Muteveli Esh-Sha’ravi për këtë aspekt të kësaj ndodhie, ka thënë:”Pejgamberi a.s., sa herë që mundohej nga kurejshitët pabesimtarë, natyrisht që ndihej i thyer shpirtërisht. Prandaj, Allahu xh.sh., deshi t’i tregonte të dashurit të Tij dhe ta siguronte se, sado t’i vështirësohej fushëveprimi në tokë, Qielli do të jetë ai që do ta ndihmojë e do ta mirëpres; dhe se Zoti i tij, i Cili e obligoi me këtë mision të pastër fisnik, me gjithë këto vështirësie mundime, patjetër do ta ndihmojë e do ta bëjë triumfues”.[4]

Nëse kthehemi në histori, do të shohim se gjeneratat më të ndritshme të historisë sonë, kanë qenë njerëz plot elan, energji dhe vullnet për të ec përpara dhe për të triumfuar në arenën ndërkombëtare në të gjitha  sferat. Besimi i fortë në Allahun, zbatimi i përpiktë i mesazhit islam dhe vullneti i madh për të kontribuar për këtë fe, qenë ndër faktorët thelbësorë të cilët bënë që ata të mbeten shembull i lartë i suksesit dhe reformave madhore në botë.

Edhe pse muslimanët në kohën e të dërguarit të Allahut ishin pak në numër, ata nuk i prenë shpresat dhe nuk e humbën ymytin se një ditë do të bëhen të parët e botës dhe mësuesit e udhëheqësit e njerëzimit.

Edhe pse në kohën e Ebu Bekrit r.a. muslimanët nuk kishin kushedi çfarë pozicionesh të lakmueshme ushtarake dhe ekonomike, ata nuk shuajtën ndaj tendencave destruktive për coptimin e indit islam dhe nëpërkëmbjen e parimeve fetare.Ebu Bekri me vendosmëri i luftoi renegatët, ata që nuk pranuan ta japin zekatin dhe ithtarët e pejgamberëve të rrejshëm.Po, ishte i vetëdijshëm se ishin në ditët e para të ekzistimit të shtetit islam, ndërkaq armiqët ishin të shumtë dhe të ndryshëm, por kjo nuk i ndali që ti luftojnë ata që tentonin ta dëmtojnë këtë fe dhe shtetin Islam.Kjo tregon se ata kanë qenë njerëz plot energji dhe nuk kanë qenë tipa pesimist.

Poashtu, edhe komandanti legjendar musliman Salahudin El-Ejjubi nuk i humbi shpresat, nuk qëndroi duarkryq se kryqtarët janë të fortë, muslimanët të dobët dhe nuk mund t’i nxjerrin armiqtë e tyre prej Kudsi, por ai vazhdimisht mendonte si ta bëj një gjë të tillë, si t’i largojë ata prej trollit Islam, si të formojë një ushtri të fortë dhe të përgatitur.Në fakt, ai këtë e arriti falë ndihmës së Allahut dhe punës së palodhshme për organizimin e muslimanëve.Në betejën e njohur legjendare të Hitinit, ushtria muslimane e prirë nga ky komandant i madh, arriti t’i mposht kryqtarët dhe ta çliron Kudsin.Pra, pesimizëm nuk duhet të ketë.

“Optimizmi për fitore, oj rini islame, e përgatit fitoren, dhe fuqia morale e umetit, është ajo që i stimulon të rinjtë dhe bijtë tjerë të umetit të realizojnë çdo ditë e ma tepër fitore bindëse në çdo kohë dhe çdo vend.Allahu është në ndihmë të devotshmëve luftëtar, atyre që urdhërojnë për të mirë dhe ndalojnë nga e keqja, atyre që i mbrojnë parimet e Allahut <<E Ne duam t’i lartësojmë ata që u shtypën në tokë, t’i bëjmë udhëheqës dhe t’i bëjmë trashëgues>>[Kaptina El-Kasas, 5].

Për atë, oj rini, juve ju mbetet që ta shporni pesimizmin prej vetes tuaj, t’i përkushtoheni thirrjes islame seriozisht, përpjekjes në rrugë në Allahut nga të gjitha aspektet me shpirt optimist dhe shpresa të gjalla…”[5].

 

 

Bashkim Aliu

 

Nga ana e qëllimkëqinjve u hodhën shumë hipoteza e dilema rreth realitetit të vullnetit e lirisë së njeriut në Islam. Kjo ngase ata mendonin se qëndrimi Islam rreth kësaj çështje asnjëherë nuk ka qenë transparent, dhe qëndrimi i ashpër ndaj mëkateve dhe shkeljes së parimeve ende mbetet një problem i mprehtë, gjë që, sipas tyre, buron nga ashpërsia verbale dhe natyra ekstreme e kësaj feje. Ata si ombrellë të mbulimit të tezave të këtilla ekstreme dhe të pa baza u munduan ta shfrytëzojnë institucionin e urdhërimit në të mirë dhe ndalimit nga e keqja, e që sipas tyre është filozofi e imponimit dhe diktimit të urdhërave e imperativeve me dhunë, që në fakt, sipas tyre, bie ndesh me devizën e njohur e mjaft të avancuar kur’anore: La ikrahe fid-din – Nuk ka dhunë në fé.

Mirëpo, sistemet e sotme të organizimit të shoqërisë dhe shteteve, bile edhe të gjitha sistemet tjera gjatë gjithë historisë, e konfirmojnë dhe justifikojnë ekzistimin e këtij institucionit vital për jetën dhe shoqërinë njerëzore, gjegjësisht bëhet fjalë për organet e rendit publik apo policinë, organe këto të cilat në asnjë shtet nuk kanë dalur me duar në xhepa, por çdokund kanë qenë të pajisura me mjete për ndërprerjen e problemeve dhe evitimin e eskalimit të situatës. Nuk ka diskutim rreth asaj se kredibiliteti i organeve të rendit apo policisë çdo herë avancohet dhe lidhet për sigurinë e interesat nacionale, e që në fakt aludon në krijimin e një vizioni më të gjërë për institucionin e policisë dhe rolin e saj, gjegjësisht justifikimin e veprimeve të saj, të cilat janë në shërbim të interesit nacional dhe shtetëror.

Nëse kihet parasysh ky fakt, atëherë na bëhet më e qartë se pse e ka paraparë Islami institucionin e urdhërimit në të mirë dhe ndalimit nga e keqja si masë preventive për eliminimin e problemeve dhe çrregullimeve të të gjitha natyrave në shoqëri. Mirëpo, këtu duhet të theksojmë një fakt mjaft të rëndësishëm: në asnjë mënyrë nuk mund të krahasohet roli i policisë me atë të institucionit të urdhërimit në të mirë dhe ndalimit nga e keqja, sepse kemi dallim esencial në objektiva, parime, ideale, mision dhe mënyrë të veprimit, por kjo që u përmend policia ishte vetëm për afrimin e konceptit të institucionit të përmendur islam për lexuesin.

Kështu, nëse flasim për ndalimin e prostitucionit dhe bordeleve në një shoqëri, do ta vërejmë më qartë dallimin ndërmjet këtyre dy institucioneve: Policisë i intereson nëse një femër që gjendet në një bordel ose lokal të degjeneruar ka leje pune, e pastaj më nuk i hynë në punë se çka vepron ajo dhe me çka merret, a do të ngelë thjesht punëtore apo do të fundoset në ujërat e turbullta dhe të kobshme të prostitucionit, të cilat apriori synojnë shkatërrimin e shoqërisë njerëzore sipas receptit cionist – talmudian. Filozofia e këtillë e veprimit nuk jep optimizëm se punët do ta marrin të mbarën dhe se rrjedhat e përgjithshme jetësore do të ndërrojnë kah e mira, me të cilën gjë brezave të ardhshëm dhe atyre aktual do t’u sigurohet ekzistenca dhe qëndrimi në arenën botërore me nderë dhe dinjitet. Masat e këtilla jo të qëlluara dhe jo serioze jo vetëm që bien ndesh me të vërtetat madhore islame, por me këto masa atakohet edhe identiteti i të rinjve dhe të rejave të cilitdo besim qofshin, dhe me këtë mënyrë të veprimit dhe filozofi të punës i dridhet toka nën këmbë njerëzimit nga vetë njerëzit dhe i jepet rast të keqes të marrë frymë lirshëm në shoqëri.

Në anën tjetër, logjika e institucionit të urdhërimit në të mirë dhe ndalimit nga e keqja është krejt e kundërt nga kjo që e përmendëm deri tani. Kjo, ngase synimi kryesor i këtij institucioni është reformimi i shoqërisë dhe përmirësimi i saj, gjegjësisht ndalimi i të keqes pa marrë parasysh masat dhe lejet zyrtare, nëse këto nuk janë në përputhje me mbrojtjen e shoqërisë nga të këqijat morale dhe materiale. Kështu, ata që urdhërojnë në të mirë dhe ndalojnë nga e keqja nuk e marrin parasysh nëse në bordele u tregohen dokumente dhe leje për punë, por ata automatikisht i zhdukin vendet e tilla dhe i largojnë laviret që punojnë në ato vende, sepse ato janë vende prej ku buron e keqja dhe problemet, aty shkilet nderi dhe dinjiteti i femrës, aty nëpërkëmbet personaliteti i të riut, aty shkilen kufijtë e Zotit. Dhe, kur kihen parasysh të gjitha këto, këto vende luftohen nga ky institucion zyrtarisht, kurse duhet të luftohen edhe nga mbarë popullata.

Andaj, tani pyesim: A thua vallë ndalimi i këtyre vendeve dhe ndalimi i njerëzve nga vizita e këtyre vendeve të fëlliqta dhe të degjeneruara është imponim me dhunë dhe atak mbi lirinë e njeriut dhe vullnetin e tij?! Nuk dyshoj aspak se kjo mund të jetë tezë e ngulitur në kokat e tërbuara dhe të degjeneruara moralisht ose të njerëzve të zhytur në materializëm, por assesi mendja e shëndoshë nuk mund ta arsyetojë të ketë njeriu liri në këto punë të ndyta, dhe nuk mund të pajtohet të udhëhiqet shoqëria njerëzore nga koka të tilla të çoroditura të cilat do t’i kushtojnë shumë njerëzimit.

Shiquar në kontekstin perëndimor, urdhërimi në të mirë dhe ndalimi nga e keqja është test për demokracinë perëdnimore dhe lirinë e shprehjes në veçanti. Nëse palëve të ndryshme u lejohet që ta shprehin mendimin e tyre haptazi, bile edhe atyre që thirrin në gjëra të cilat janë manifestim i shthurrjes morale dhe paraqesin rrezik potencial për shoqërinë, fjala vjen si që është thirrja për martesa me të njejtën gjini, atëherë edhe muslimanëve duhet t’u lehet hapësirë për të thirrë në të mirë dhe për të larguar nga e keqja me metoda paqësore edhe në shoqëritë perëndimore, ngase kjo është formë e lirisë së shprehjes dhe mendimit, si dhe mënyrë për të formuar opinion publik, gjë që si e drejtë u njihet palëve tjera.

Poashtu, institucioni i urdhërimit në të mirë dhe ndalimit nga e keqja, është test për gjykimin objektiv në shoqëritë perëndimore. Kështu, thirrjet për martesa ndërmjet gjinive të njejta, në shoqërinë perëndimore shihet si liri e shprehjes dhe e mendimit. Ndërkaq, kundërshtimi i kësaj thirrjeje shihet si atak mbi lirinë e shprehjes dhe mendimit, apo tentim të kufizimit të të drejtave njerëzore. Nëse e para trajtohet në korniza të lirisë së shpehjes dhe mendimit, edhe e dyta duhet të trajtohet në këtë kontekst.

Njëkohësisht, nëse thirrjet  e tipit anarkik lejohen dhe nuk sanksionohen me pretekst të respektimit të të drejtave të njeriut, atëherë edhe institucioni i urdhërimit në të mirë dhe ndalimit nga e keqja nuk duhet të trajtohet si radikalizëm, fondamentalizëm, ekstremizëm dhe jotolerancë, por si e drejtë e shpehjes së qëndrimeve në opinion dhe tentim për formim të opinionit publik.

Institucioni i urdhërimit në të mirë dhe ndalimit nga e keqja, njeriut ia kthen prestigjin, pas nëpërkëmbjes së tij nga materializmi i cili njeriun e sheh thjesht si një shtazë e cila ka ardhur në këtë vetëm për t’i kënaqur dëshirat e veta.

Duke e urdhëruar në të mirë dhe ndaluar nga e keqja, njeriut i bëhet nderë, ngase i tregohet se nuk është i krijuar vetëm për zbavitje, por ai është krijuar për një mison madhështor.”Ai nuk është krijuar për vetveten, e as për të qenë skllav i ndonjë elementi të kësaj gjithësie. Ai nuk është krijuar as për të jetuar si shtazë, e as për të sosur vitet e jetës, të gjatë qofshin apo të shkurtër. Ai nuk është bërë për të përfunduar në dhe, apo për t’u ngrënë nga krimbat. Ai nuk është bërë për të përfunduar në hiç”.[1] Duke e ndaluar nga disa gjëra e urdhëruar në disa tjera, njeriu nuk privohet nga liritë, por mbrohet dinjiteti i tij nga veprimi i çdo gjëje që ia don epshi.

 

 

 

Policia fetare

 

Jo rrallëherë në mediumet dhe raportet e institucioneve të ndryshme perëndimore, dëgjohet nocioni “Polici fetare”, e që i referohet institucionit të urdhërimit në të mirë dhe ndalimit nga e keqja që funksionon në disa shtete me shumicë muslimane. Në fakt, këtë nocion e përmendin në kuptim negativ kur raportojnë për të drejtat dhe liritë e njeriut, dhe kërkojnë prej shteteve përkatëse që ta pezullojnë institucionin e këtillë.

Së pari, nocioni “Polici fetare” është jo i drejtë dhe i pa pranuar. Ata që urdhërojnë në të mirë dhe ndalojnë nga e keqja, nuk janë policë, ngase në shtetet përkatëse funksionon policia dhe shërbimet tjera të sigurisë, por janë këshillues të njerëzve që mos bëjnë veprime të ndaluara dhe të pamoralshme, ngase dëmi u kthehet edhe atyre edhe shoqërisë në përgjithësi. Kështu konceptohet fillimisht ky institucion. Ndërkaq, marrja e masave konkrete nga këta këshillues, apo ndalja e të keqes me dorë, si që përmendet edhe në thënien e të dërguarit të Allahut, paqa dhe shpëtimi i Allahut qofshin mbi të, u nënshtrohet kushteve të caktuara të cilat pa u plotësuar, nuk mund të realizohet diçka e tillë. Me fjalë tjera, veprimtaria e tyre zhvillohet duke këshilluar me fjalë, duke urrejtur me zemër nëse nuk ekzistojnë kushte për veprim aksional, dhe duke ndërprerë një të keqe edhe me dorë, nëse për një veprim të këtillë ekzistojnë kushte.

Poashtu, ky institucion nuk është e drejtë të quhet polici fetare, ngase thirrja për urdhërim në të mirë dhe ndalim nga e keqja, nuk u referohet vetëm njerëzve që janë të kyçur në institucionin e këtillë të formuar zyrtarisht nga shteti, por i referohet gjithë umetit. Në Kur’anin famëlartë i gjithë umeti islam cilësohet se është i dalluar nga tjerët pikërisht me këtë cilësi dhe besimin në Allahun e  Madhërishëm.

Së këtejmi, çdo musliman kur e sheh një të keqe, në bazë të mundësive duhet ta luftojë, apo të këshillojë që njerëzit të largohen prej saj. Ky, në këtë rast, i përgjigjet thirrjes për të urdhëruar në të mirë e ndaluar nga e keqja, por nuk është polic fetar dhe as që është anëtar në një organ po me këtë funksion të formuar nga shteti. Njëkohësisht, shteti nuk e dënon dhe as që e qorton një njeri joanëtar në organin e tij zyrtar, pse ka këshilluar për punë të mira dhe ka penguar nga të këqijat.

Marrë parasyshë këtë, nocioni i sipërpërmendur nga qarqe perëndimore për këtë institucion, është jo i drejtë.

Vendet në të cilat ekziston ky institucion, në asnjë mënyrë nuk duhet t’u nënshtrohen presioneve nga jashtë për ta pezulluar këtë institucion të rëndësishëm islam dhe human, ngase vlerësimet e tyre bartin dozë të madhe të mosnjohjes së thelbit të këtij institucioni, si dhe janë përfundime të botëkuptimeve të caktuara për jetën, shoqërinë, rolin e njeriut dhe lirinë, që nuk është patjetër gjithë njerëzit tjerë të mendojnë ashtu.

Mirëpo, vendet përkatëse duhet të bëjnë më shumë në drejtim të angazhimit të njerëzve adekuat në institucionin e këtillë zyrtar si dhe edukimin dhe trajnimin e tyre për kryerjen sa më të denjë të këtij misioni madhor. Muslimanët duhet ta kuptojnë këtë institucion si nder dhe respekt ndaj tyre, ndaj familjes dhe shoqërisë së tyre, e jo si rezultat i sjelljeve jokorrekte dhe jokompatibile me parimet islame të ushtruesve të kësaj detyre, ky institucion të bëhet barrë dhe kokëçarje për muslimanët. Është evidente se vullneti i mirë, por dija e paktë dhe metoda joadekuate e individëve, janë shkak për kundërefekte dhe vërejtje në adresë të këtij institucioni, gjë që duhet evituar.

Thënë shkurt, ky institucion është  nder dhe  respekt për qenien njeri, ngase e kthen në thelbin e qëllimit të krijimit dhe misionit të tij në tokë. Për këtë, Allahu i Madhërishëm thekson se një nga vetitë dalluese të njerëzve të dalluar është edhe urdhërimi në të mirë dhe ndalimi nga e keqja, dhe me këtë funksion e urdhëron umetin islam. I Lartmadhërishmi ka thënë:<<Je jeni populli më i dobishëm, i ardhur për të mirën e njerëzve, të urdhëroni për mirë, të ndaloni nga veprat e këqia dhe të besoni  Allahun. E sikur ithtarët e librit të besonin drejt, do të ishte shumë më e mirë për ta. Disa prej tyre janë besimtarë, por shumica e tyre janë larg rrugës së Zotit (110)>>[2]; <<Nga ju le të jetë një grup që thërret në atë që është e dobishme, urdhëron për punë të mbara dhe ndalon nga e keqja.Të tillë janë ata të shpëtuarit (104)>>.[3] Më tej në Kur’an, Allahu i Lartmadhërishëm ka treguar se urdhërimi në të mirë dhe ndalimi nga e keqja është cilësi e besimtarëve, dhe se kjo buron nga besimi në Allahun dhe dashuria që ka besimtari për vëllaun e tij besimtar. I Lartmadhërishmi ka thënë:<<Besimtarët dhe besimtaret janë të dashur për njëri-tjetrin, urdhërojnë për të mirë, e ndalojnë nga e keqja, e falin namazin dhe japin zeqatin, respektojnë Allahun dhe të dërguarin e Tij. Të tillët do t’i mëshirojë Allahu. Allahu është ngadhnjyes, i urtë (71)>>.[4] Nga ana tjetër, braktisjen e këtij misioni, i Lartmadhërishmi e ka paraqitur si një nga shkaqet e tërheqjes së mallkimit. Allahu i Madhërishëm ka thënë:<<Ata që mohuan të vërtetën nga beni israilët, u mallkuan prej gjuhës së Davudit dhe të Isait, të birit të Mejremës. Kshtu u veprua sepse kundërshtuan dhe e tepruan (78) Ata ishin që nuk ndalonin njëri-tjetrin nga e keja që punonin. E ajo që bënin ishte e shëmtuar (79)>>.[5]

Njeriu nuk është krijuar që të bëhet rob i epshit, por të bëhet rob i Allahut të Madhërishëm, robërim ky që e çliron nga të gjitha prangat dhe përbuzjet që i bëhen personalitetit të tij. Ja si e përshkruan Kur’ani atë që është rob i epshit:<<A e ke parë ti (Muhamed) atë që duke e ditur, dëshirën e vet e respekton si zot të vetin, atë Allahu e ka humbur, ia ka mbyllur të dëgjuarit dhe zenrën e tij, i ka vënë perde mbi të parit e tij, më thuaj, pos Allahut, kush mund ta udhëzojë atë? A nuk merrni mësim? (23) Ata edhe thanë: “Nuk ka tjetër, vetëm se kjo jetë jona në këtë botë, po vdesim dhe po lindemi dhe asgjë nuk na shkatërron tjetër pos kohës. Ata për këtë nuk dinë asjë, ata vetëm fantazojnë (24)>>.[6]

Ky institucion e kthen njeriun në vendin e merituar si qenie më e dalluar e Zotit mbi sipërfaqen e tokës dhe i cilësuar si “halifetullah-mëkëmbës i caktuar nga Allahu në tokë”.

Nga ana tjetër, shndërrimi i njeriut në rob të epshit, nuk është në favor të njeriut dhe as në përputhje me misionin e ardhjes së tij në këtë botë, dhe as që është moralitet, siç pretendojnë fjala vjen utilitaristët. Sipas filozofëve utilitaristë, thelbi i moralitetit është lumturia e të qenit në këtë botë, asgjë më tepër; dhe na lejohet-madje na kërkohet- të bëjmë çfarëdolloj gjëje të nevojshme për ta ushqyer këtë lumturi.[7] Por, besoj se është qartë e kuptueshme se ky botëkuptim për misionin e njeriut në botë dhe moralitetin, është anarkist dhe shthurrës.